Darowizna to akt dobrej woli, ale prawo przewiduje możliwość jej odwołania, jeśli obdarowany dopuści się wobec darczyńcy rażącej niewdzięczności. Jednak nawet w sytuacjach skrajnych – takich jak przemoc fizyczna – obowiązuje ścisły termin: rok od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności. Przekroczenie tego terminu skutkuje utratą prawa do odwołania darowizny, niezależnie od skali naruszenia.
⚖️ Podstawa prawna – art. 898–899 Kodeksu cywilnego
Zgodnie z art. 898 § 1 k.c., darczyńca może odwołać darowiznę już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Art. 899 § 3 k.c. precyzuje, że:
„Odwołanie darowizny nie może nastąpić po upływie roku od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.”
To oznacza, że nawet jeśli obdarowany dopuścił się czynu karalnego wobec darczyńcy, np. pobicia, to odwołanie darowizny musi nastąpić w ciągu 12 miesięcy od uzyskania wiedzy o tym zdarzeniu.
🧠 Przykład z orzecznictwa – wyrok SN z 2025 r.
W sprawie o sygn. I CSK 5/25, darczyńcy przekazali nieruchomość krewnej, która kilka lat później dopuściła się wobec nich przemocy. Mimo prawomocnego wyroku skazującego z czerwca 2017 r., darczyńcy złożyli oświadczenie o odwołaniu darowizny dopiero w lipcu 2021 r.
Sąd Okręgowy początkowo uwzględnił pozew, ale Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił wyrok, wskazując na przekroczenie rocznego terminu. Sąd Najwyższy podtrzymał to stanowisko, podkreślając, że:
- termin roczny jest nieprzekraczalny,
- wyrok skazujący nie „odświeża” terminu,
- późniejsze zachowania obdarowanej (np. obraźliwe e-maile) nie spełniały przesłanki rażącej niewdzięczności.
📌 Co oznacza „rażąca niewdzięczność”?
To pojęcie nie jest zdefiniowane wprost w ustawie, ale orzecznictwo wskazuje, że chodzi o zachowania:
- sprzeczne z zasadami współżycia społecznego,
- wykraczające poza zwykłe konflikty rodzinne,
- godzące w godność, zdrowie lub życie darczyńcy.
Przykłady: przemoc fizyczna, znieważenie, uporczywe nękanie, oszustwo, porzucenie w chorobie.
🛡️ Jak skutecznie odwołać darowiznę?
- Zbierz dowody – wyrok karny, dokumentacja medyczna, korespondencja, zeznania świadków.
- Złóż oświadczenie o odwołaniu darowizny – najlepiej w formie pisemnej z potwierdzeniem doręczenia.
- Zachowaj termin – liczony od dnia, w którym dowiedziałeś się o niewdzięczności.
- Wystąp do sądu – jeśli obdarowany nie zwróci przedmiotu darowizny dobrowolnie.
❗ Co jeśli termin został przekroczony?
Po upływie roku od uzyskania wiedzy o niewdzięczności, darczyńca traci możliwość odwołania darowizny. Nawet jeśli obdarowany został skazany prawomocnym wyrokiem, nie przywraca to terminu. W takiej sytuacji pozostaje jedynie możliwość dochodzenia roszczeń na innych podstawach – np. bezpodstawnego wzbogacenia, jeśli darowizna była warunkowa.
✅ Podsumowanie
- Darowiznę można odwołać z powodu rażącej niewdzięczności.
- Termin na odwołanie wynosi rok od dnia uzyskania wiedzy o niewdzięczności.
- Przekroczenie terminu uniemożliwia skuteczne odwołanie – nawet przy wyroku skazującym.
- W razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni szanse powodzenia i pomoże przygotować dokumentację.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.