Negatywne skutki rozwodu małżonków zazwyczaj odczuwają nie tylko dzieci, ale także najbliżsi krewni rozwiedzionych małżonków – w tym również dziadkowie. Starsze osoby, które przez lata uczestniczyły w wychowaniu wnuków, często nie są w stanie pogodzić się z nagłym zerwaniem więzi, spowodowanym konfliktem między byłymi małżonkami. Zdarza się, że jedno z rodziców utrudnia bądź całkowicie uniemożliwia dzieciom kontakt z dziadkami, szczególnie ze strony drugiego rodzica. Czy takie działanie jest zgodne z prawem? Czy dziadkowie mogą żądać sądowego uregulowania kontaktów z wnukami? Odpowiedź jest jednoznaczna – tak.
Prawo do kontaktu z wnukami – co mówi prawo?
Zgodnie z art. 1136 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przepisy dotyczące kontaktów rodzica z dzieckiem stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej, a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem.
„Przepisy dotyczące kontaktów z dzieckiem stosuje się odpowiednio do kontaktów dziadków” – art. 1136 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Oznacza to, że dziadkowie nie są pozbawieni możliwości pielęgnowania relacji rodzinnych po rozstaniu rodziców dziecka. Gdy rodzice dziecka odmawiają dobrowolnych kontaktów, dziadkowie mają prawo wystąpić do sądu rodzinnego o ich uregulowanie.
Jak dziadkowie mogą żądać kontaktów z wnukami?
Jeśli kontakty są utrudniane lub uniemożliwiane, dziadkowie mogą złożyć wniosek do sądu rejonowego – wydziału rodzinnego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, o ustalenie kontaktów.
We wniosku należy:
- określić formę kontaktów (np. osobiste spotkania, rozmowy telefoniczne, wideorozmowy),
- wskazać konkretne dni i godziny spotkań,
- dołączyć uzasadnienie – np. zażyłość z wnukiem, wcześniejszy kontakt, nagła utrata relacji.
Sąd, analizując wniosek, kieruje się dobrem dziecka. Relacja dziecka z dziadkami powinna wzmacniać jego stabilność emocjonalną, a nie pogłębiać konflikty rodzinne.
Formy kontaktów dziadków z wnukami
Kontakty dziadków z wnukami nie muszą ograniczać się wyłącznie do fizycznych spotkań. Prawo przewiduje różne formy realizacji tych kontaktów, w zależności od sytuacji życiowej, zdrowotnej i logistycznej stron:
- osobiste spotkania w miejscu zamieszkania dziadków lub dziecka,
- spacery, wspólne wyjazdy, spędzanie świąt i wakacji,
- rozmowy telefoniczne lub wideo,
- korespondencja tradycyjna i elektroniczna.
Przykład orzeczenia:
„Utrzymywanie kontaktów z dziadkami, jeżeli relacja ta była dotąd silna i stała, leży w interesie małoletniego, nawet mimo sprzeciwu jednego z rodziców” – wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku z 21.06.2022 r., sygn. III Nsm 88/22.
W przypadku, gdy dziadkowie mieszkają daleko lub są w podeszłym wieku, sąd może zdecydować o kontaktach w formie zdalnej, np. przez Skype’a, Zooma lub inne środki komunikacji elektronicznej.
Gdy kontakty dziadków z wnukami są celowo utrudniane
Jeśli jeden z rodziców utrudnia lub uniemożliwia kontakty mimo wydanego postanowienia sądu, dziadkowie mogą:
- wnieść o egzekucję kontaktów (na podstawie art. 59815 k.p.c.),
- żądać nałożenia grzywny na rodzica uchylającego się od realizacji postanowień sądu,
- w sytuacjach drastycznych – domagać się zmiany rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej, jeżeli działanie rodzica szkodzi dobru dziecka.
Przykład orzeczenia:
„Brak kontaktów z dziadkami na skutek celowego działania rodzica może stanowić podstawę do zastosowania środków przymusu” – postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 12.03.2023 r., sygn. V Cz 209/23.
Podsumowanie
Dziadkowie nie są bezbronni wobec decyzji rodziców ograniczających kontakty z wnukami. Mają pełne prawo do ich żądania i sądowego uregulowania, jeśli tylko wymaga tego dobro dziecka i dotychczasowe więzi rodzinne. Sprawy tego typu należą do delikatnych, ale również bardzo istotnych dla emocjonalnego rozwoju dziecka. Przepisy Kodeksu rodzinnego i orzecznictwo sądowe dają dziadkom konkretne instrumenty do walki o swoje prawa.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.