Zmiana nazwiska po rozwodzie jest uprawnieniem małżonka rozwiedzionego, nie obowiązkiem. Procedura ta jest jasno określona w art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO), który stanowi:
„W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa”.
Tym samym, ustawodawca umożliwia byłemu małżonkowi powrót do poprzedniego nazwiska, ale wyłącznie na jego wniosek i tylko w określonym terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.
Termin na złożenie oświadczenia – nieprzywracalny i zawity
Zgodnie z ugruntowaną wykładnią celowościową, termin trzymiesięczny, o którym mowa w art. 59 KRO, ma charakter terminu zawitego, czyli nieprzywracalnego:
„Zgodnie z wykładnią celowościową przepisu art. 59 KRO należy przyjąć, iż wskazany tam trzymiesięczny termin jest terminem zawitym, tj. nieprzywracalnym i prekluzyjnym, a co za tym idzie – po jego upływie wygasa uprawnienie do dokonania ww. czynności” (komentarz: Gromek 2018, wyd. 6).
Oznacza to, że po upływie tego okresu osoba traci możliwość powrotu do nazwiska noszonego przed ślubem na podstawie art. 59 KRO. Nie ma znaczenia, czy brak złożenia oświadczenia wynikał z niewiedzy, choroby, czy innych przeszkód – termin ten nie podlega przywróceniu.
Właściwy organ – USC lub konsul, ale nie sąd
Oświadczenie o powrocie do nazwiska można złożyć wyłącznie:
- przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, albo
- przed konsulem Rzeczypospolitej Polskiej (od 1 listopada 2015 r.).
Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.09.1974 r., sygn. III CRN 188/74, sąd rozwodowy nie może zamieścić orzeczenia o zmianie nazwiska w wyroku rozwodowym.
Potwierdza to również orzeczenie SN z 21.03.1996 r., sygn. III ARN 78/95:
„Oświadczenie małżonka rozwiedzionego o powrocie do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa musi być złożone osobiście przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego (art. 59 KRO)”.
Brak możliwości wymuszenia zmiany nazwiska przez byłego małżonka
Zagadnienie możliwości domagania się przez byłego małżonka odebrania nazwiska nabytego w wyniku małżeństwa zostało jasno rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy:
„Były mąż nie może domagać się odebrania swojej byłej żonie prawa do nazwiska nabytego przez małżeństwo, jako że KRO takiej możliwości nie przewiduje” – wyrok SN z dnia 02.02.1978 r., sygn. IV CZ 11/78.
Oświadczenie z art. 59 KRO ma charakter ściśle osobisty, co oznacza, że tylko rozwiedziony małżonek może z niego skorzystać i nikt nie ma prawa go do tego zmusić – ani sąd, ani były partner, ani jakikolwiek inny organ.
Zmiana nazwiska na dyplomie po rozwodzie – stanowisko WSA
Kwestia zmiany nazwiska po rozwodzie budzi również wątpliwości w kontekście dokumentów urzędowych, takich jak dyplomy ukończenia studiów. Problem ten rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu:
„Żaden z przepisów nie uprawnia osoby fizycznej do możliwości domagania się wydania duplikatu dyplomu z innym nazwiskiem niż na oryginale ani dokonania zmiany nazwiska na dyplomie po ukończeniu studiów z uwagi na skorzystanie po rozwodzie z uprawnień z art. 59 KRO” – WSA w Poznaniu, wyrok z dnia 06.07.2016 r., sygn. II SAB/Po 41/16.
Oznacza to, że zmiana nazwiska po rozwodzie nie wpływa na dokumenty archiwalne – te pozostają ważne i obowiązujące w wersji pierwotnej.
Wnioski praktyczne
- Masz tylko 3 miesiące od uprawomocnienia się rozwodu, aby złożyć oświadczenie o powrocie do poprzedniego nazwiska.
- Wniosek składasz osobiście – przed USC lub konsulem.
- Po upływie terminu możliwość powrotu wygasa bezpowrotnie.
- Były małżonek nie może domagać się Twojej zmiany nazwiska.
- Nie zmienisz nazwiska na dyplomie ani innych dokumentach archiwalnych na tej podstawie.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.