W dobie globalizacji i rosnącej mobilności zawodowej coraz więcej polskich podatników uzyskuje dochody za granicą. Rozliczenie takich dochodów w Polsce wymaga znajomości zasad dotyczących rezydencji podatkowej, metod unikania podwójnego opodatkowania oraz zmian wprowadzonych przez Konwencję MLI. Kancelaria Prawna Lega Artis przedstawia szczegółowy przewodnik, jak prawidłowo rozliczyć zagraniczne dochody w 2025 roku, opierając się na obowiązujących przepisach, orzecznictwie i praktyce.
Rezydencja podatkowa
Zgodnie z art. 3 ust. 1 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof) (Dz. U. z 2024 r., poz. 226), osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania w Polsce podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, co oznacza konieczność rozliczenia w Polsce wszystkich dochodów, zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Rezydentem podatkowym w Polsce jest osoba, która spełnia jeden z poniższych warunków:
- Posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (tzw. ośrodek interesów życiowych), np. rodzinę, stałe miejsce zamieszkania, działalność gospodarczą.
- Przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Osoby niebędące rezydentami podatkowymi w Polsce podlegają ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli opodatkowaniu tylko dochodów uzyskanych na terytorium Polski (art. 3 ust. 2a updof). Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r. (sygn. akt II FSK 214/18) potwierdza, że ustalenie rezydencji podatkowej jest kluczowe dla określenia zakresu obowiązków podatkowych.
Unikanie podwójnego opodatkowania
Aby zapobiec podwójnemu opodatkowaniu tych samych dochodów, Polska zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) z ponad 90 krajami, w tym ze wszystkimi państwami Unii Europejskiej (z wyjątkiem Liechtensteinu). Umowy te określają, która metoda unikania podwójnego opodatkowania ma zastosowanie: metoda wyłączenia z progresją lub metoda proporcjonalnego odliczenia. Dodatkowo, Konwencja MLI (Multilateral Convention to Implement Tax Treaty Related Measures to Prevent Base Erosion and Profit Shifting), podpisana w Paryżu 7 czerwca 2017 r., wprowadziła zmiany w wielu UPO, zastępując w niektórych przypadkach metodę wyłączenia z progresją na mniej korzystną metodę proporcjonalnego odliczenia.
1. Metoda wyłączenia z progresją
Zgodnie z art. 27 ust. 8 updof, dochody zagraniczne zwolnione z opodatkowania w Polsce są uwzględniane jedynie przy ustalaniu stawki podatkowej dla dochodów krajowych opodatkowanych według skali podatkowej (12% lub 32%). Oznacza to, że:
- Dochód zagraniczny nie jest opodatkowany w Polsce.
- Suma dochodów krajowych i zagranicznych determinuje stawkę podatkową dla dochodów krajowych.
Przykład: Podatnik zarobił 40 000 zł w Polsce i 50 000 zł w Niemczech (gdzie stosuje się metodę wyłączenia z progresją). Łączny dochód wynosi 90 000 zł, a podatek według skali podatkowej to 7 200 zł, co odpowiada stopie procentowej 8% (7 200 zł / 90 000 zł × 100). Podatek od dochodów polskich wynosi 3 200 zł (8% × 40 000 zł).
Metoda ta stosowana jest m.in. w umowach z Niemcami, Francją, Czechami, Szwecją, Ukrainą, Włochami (lista krajów dostępna na podatki.gov.pl). Jeśli podatnik nie osiąga dochodów w Polsce, a zagraniczne dochody podlegają tej metodzie, nie ma obowiązku składania zeznania podatkowego w Polsce (art. 45 ust. 1 updof).
2. Metoda proporcjonalnego odliczenia
Zgodnie z art. 27 ust. 9 i 9a updof, dochody zagraniczne są opodatkowane w Polsce, ale podatnik może odliczyć podatek zapłacony za granicą, proporcjonalnie do wysokości podatku należnego w Polsce. Odliczenie nie może przekroczyć polskiego podatku przypadającego na zagraniczny dochód.
Przykład: Podatnik zarobił 100 000 zł w Holandii i zapłacił tam podatek 10 000 zł. W Polsce podatek od tej kwoty wynosi 8 400 zł (po zastosowaniu skali podatkowej). Podatnik odliczy 8 400 zł, a nadwyżka podatku zagranicznego (1 600 zł) nie podlega zwrotowi.
Metoda ta obowiązuje m.in. w umowach z Holandią, USA, Belgią, Austrią, Wielką Brytanią (po zmianach MLI) oraz w przypadku braku UPO (np. z Brazylią, Irakiem).
3. Konwencja MLI
Konwencja MLI zmieniła metodę unikania podwójnego opodatkowania w wielu umowach, zastępując metodę wyłączenia z progresją na metodę proporcjonalnego odliczenia. Zmiany te weszły w życie w różnych latach dla różnych krajów, np.:
- Od 2022 r.: Grecja, Jordania, Pakistan.
- Od 2023 r.: Estonia, Hiszpania.
- Od 2024 r.: Meksyk, Rumunia, Bułgaria.
- Od 2025 r.: Tunezja.
Szczegółowe informacje o datach stosowania Konwencji MLI dostępne są na stronie podatki.gov.pl w zakładce „Konwencja MLI”. Podatnicy muszą zweryfikować, która metoda obowiązuje dla danego kraju w roku podatkowym 2025, korzystając z tekstów syntetycznych UPO publikowanych przez Ministerstwo Finansów.
Ulga abolicyjna
Zgodnie z art. 27g updof, podatnicy rozliczający dochody metodą proporcjonalnego odliczenia mogą skorzystać z ulgi abolicyjnej, która zmniejsza podatek należny w Polsce do poziomu odpowiadającego metodzie wyłączenia z progresją. Od 1 stycznia 2022 r. ulga ta jest ograniczona do kwoty 1 360 zł (art. 27g ust. 2 updof). Ulga nie przysługuje dla dochodów z krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. raje podatkowe, lista dostępna na podatki.gov.pl).
Przykład: Podatnik zarobił 110 000 zł w Austrii (metoda proporcjonalnego odliczenia) i 40 000 zł w Polsce. Podatek metodą proporcjonalnego odliczenia wynosi 8 360 zł, a metodą wyłączenia z progresją – 7 000 zł. Ulga abolicyjna wynosi 1 360 zł (różnica), co obniża podatek do 7 000 zł.
Rozliczenie dochodów zagranicznych
1. Obowiązek złożenia zeznania
Polski rezydent podatkowy składa zeznanie podatkowe (PIT-36 z załącznikiem PIT/ZG) w następujących przypadkach:
- Uzyskuje dochody zagraniczne podlegające metodzie proporcjonalnego odliczenia, niezależnie od innych dochodów.
- Uzyskuje dochody zagraniczne zwolnione metodą wyłączenia z progresją, ale osiąga również dochody krajowe opodatkowane według skali podatkowej lub chce skorzystać z preferencyjnego rozliczenia (np. z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko).
Zeznanie składa się do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym (w 2025 r. za rok 2024). Jeśli podatnik przebywa za granicą, zeznanie można złożyć w polskim konsulacie lub przesłać pocztą (Poczta Polska) z potwierdzeniem nadania przed upływem terminu.
2. Formularze podatkowe
- PIT-36: Podstawowy formularz dla dochodów zagranicznych, zarówno przy metodzie wyłączenia z progresją (część H, poz. 199), jak i proporcjonalnego odliczenia.
- PIT/ZG: Załącznik, w którym wykazuje się dochody zagraniczne i podatek zapłacony za granicą, osobno dla każdego kraju.
Jeśli podatnik prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym, składa PIT-36L z załącznikiem PIT/ZG.
3. Przeliczanie dochodów
Dochody zagraniczne przelicza się na złote polskie według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub zapłaty podatku (art. 11a updof).
4. Odliczenia
- Podatek zagraniczny: Przy metodzie proporcjonalnego odliczenia odlicza się podatek zapłacony za granicą, proporcjonalnie do polskiego podatku.
- Dieta zagraniczna: Podatnik może pomniejszyć dochód o 30% diety przysługującej za każdy dzień pobytu za granicą (zgodnie z rozporządzeniem w sprawie diet).
- Składki zagraniczne: Składki na ubezpieczenia społeczne zapłacone za granicą można odliczyć, jeśli dochody podlegają metodzie proporcjonalnego odliczenia i składki nie zostały odliczone za granicą (art. 26 ust. 1 pkt 2 updof).
5. Ulgi i preferencje
Podatnicy rozliczający dochody zagraniczne mogą korzystać z ulg, takich jak:
- Ulga dla młodych (do 26. roku życia, art. 21 ust. 1 pkt 148 updof), z wyłączeniem dochodów zwolnionych metodą wyłączenia z progresją.
- Wspólne rozliczenie z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko, pod warunkiem spełnienia wymogów (art. 6 updof).
Szczególne przypadki
Dochody z krajów bez UPO
Jeśli Polska nie zawarła UPO z krajem źródła dochodu (np. Brazylia, Irak), stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia (art. 27 ust. 9 updof). Podatnik składa PIT-36 z PIT/ZG, wykazując dochody i podatek zapłacony za granicą.
Dochody z działalności gospodarczej
Dochody z zagranicznej działalności gospodarczej podlegają opodatkowaniu w Polsce, chyba że UPO stanowi inaczej (np. opodatkowanie tylko w kraju zakładu). W Polsce rozlicza się je w PIT-36 lub PIT-36L, w zależności od formy opodatkowania.
Konwencja MLI
Podatnicy muszą zweryfikować, czy Konwencja MLI zmieniła metodę unikania podwójnego opodatkowania dla danego kraju w 2025 r. Na przykład, od 2025 r. umowa z Tunezją przechodzi na metodę proporcjonalnego odliczenia, co zwiększa obowiązki podatkowe w Polsce.
Praktyczne wskazówki
Kancelaria Prawna Lega Artis proponuje następujące kroki dla prawidłowego rozliczenia dochodów zagranicznych:
- Określ rezydencję podatkową: Sprawdź, czy spełniasz warunki rezydencji podatkowej w Polsce (183 dni lub centrum interesów życiowych).
- Zweryfikuj UPO: Sprawdź treść umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania na stronie podatki.gov.pl oraz wpływ Konwencji MLI.
- Zbierz dokumenty: Zachowaj potwierdzenia dochodów (np. payslipy, umowy) i zapłaconego podatku zagranicznego.
- Skorzystaj z ulg: Wykorzystaj ulgę abolicyjną (do 1 360 zł) lub odliczenie diet, jeśli dotyczy.
- Skonsultuj się z ekspertem: W razie wątpliwości skontaktuj się z doradcą podatkowym lub prawnikiem specjalizującym się w prawie podatkowym.
- Złóż zeznanie w terminie: Upewnij się, że PIT-36 z PIT/ZG zostanie złożony do 30 kwietnia 2025 r. za rok 2024, najlepiej elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy.
Podsumowanie
Rozliczenie zagranicznych dochodów w Polsce w 2025 roku wymaga precyzyjnego określenia rezydencji podatkowej, zastosowania odpowiedniej metody unikania podwójnego opodatkowania (wyłączenia z progresją lub proporcjonalnego odliczenia) oraz uwzględnienia zmian wprowadzonych przez Konwencję MLI. Polscy rezydenci podatkowi muszą złożyć zeznanie PIT-36 z załącznikiem PIT/ZG w określonych przypadkach, korzystając z ulg, takich jak ulga abolicyjna (ograniczona do 1 360 zł). Kluczowe jest dokładne przeliczenie dochodów na złote, zachowanie dokumentacji oraz terminowe złożenie zeznania. W razie wątpliwości Kancelaria Prawna Lega Artis zaleca konsultację z prawnikiem lub doradcą podatkowym, aby uniknąć błędów i zoptymalizować obciążenia podatkowe.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany przez Kancelarię Prawną Lega Artis na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.