W polskim procesie cywilnym opinia biegłego sądowego może decydować o wyniku sprawy. Dlatego ustawodawca przewidział mechanizm, który pozwala stronie zakwestionować udział biegłego, jeśli istnieją podstawy do wątpliwości co do jego bezstronności. Artykuł 281 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wyraźnie stanowi, że:
„Do biegłego stosuje się odpowiednio przepisy o wyłączeniu sędziego z mocy ustawy oraz na wniosek strony” (art. 281 k.p.c.).
Tym samym strona może żądać wyłączenia biegłego z tych samych przyczyn, które dotyczą sędziego, a więc przede wszystkim w przypadku wystąpienia wątpliwości co do jego niezależności, obiektywizmu lub istnienia konfliktu interesów.
Przyczyny wyłączenia biegłego – kiedy masz prawo reagować?
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, opinia biegłego musi być sporządzona przez osobę bezstronną, niezależną i kompetentną. Każde odstępstwo od tej zasady otwiera możliwość zakwestionowania jego udziału. Oto typowe przyczyny wyłączenia:
✅ Bliskie relacje z którąkolwiek ze stron – rodzinne, towarzyskie, zawodowe.
✅ Powiązania majątkowe – np. udziały, wspólne interesy gospodarcze.
✅ Poprzedni udział biegłego w sprawie – jako pełnomocnik lub konsultant jednej ze stron.
✅ Publiczne wypowiedzi lub wcześniejsze opinie – podważające jego bezstronność.
✅ Współpraca z kancelarią reprezentującą stronę.
W wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt V ACa 355/20, stwierdzono:
„W razie wystąpienia okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności biegłego, sąd zobowiązany jest rozważyć jego wyłączenie, nawet jeśli strona nie zgłosi formalnego wniosku”.
Jak złożyć wniosek o wyłączenie biegłego? Krok po kroku
- Termin: Wniosek należy złożyć najpóźniej do chwili ukończenia czynności przez biegłego. Jeśli przyczyna wyłączenia pojawiła się później lub wcześniej nie była znana stronie, musi to zostać uprawdopodobnione.
- Forma: Wniosek powinien być złożony na piśmie, zawierać uzasadnienie oraz dowody potwierdzające istnienie przesłanek wyłączenia.
- Rozpatrzenie: Sąd rozpoznaje wniosek po wysłuchaniu stron oraz samego biegłego, chyba że uzna, że byłoby to przyczyną nadmiernej zwłoki (art. 281 § 2 k.p.c.).
- Skutki: W razie uwzględnienia wniosku sąd powołuje nowego biegłego. Opinia osoby wyłączonej nie powinna stanowić podstawy rozstrzygnięcia.
W praktyce warto posiłkować się orzecznictwem – np. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt II CZ 112/18, gdzie uznano, że:
„Nie może być biegłym w sprawie osoba, wobec której zachodzą takie same podstawy do wyłączenia jak wobec sędziego, w tym także zaistnienie sytuacji dającej podstawy do uznania, że może nie być bezstronna”.
Dlaczego wyłączenie biegłego może zadecydować o Twojej wygranej?
Opinia biegłego to często kluczowy dowód w sprawie – od jej treści zależy rozstrzygnięcie sporu. Jeżeli powołany biegły nie daje rękojmi bezstronności, jego opinia może zostać skutecznie zakwestionowana, a nawet uznana za nieważną lub niemającą mocy dowodowej.
Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 7 listopada 2017 r., sygn. akt SK 24/15:
„Zasada rzetelnego procesu obejmuje nie tylko prawo do bezstronnego sądu, ale również prawo do niezależnej oceny dowodów przez osoby powoływane do opiniowania w toku postępowania”.
Wyłączenie biegłego nie jest więc tylko formalnością – to instrument ochrony interesów strony, który zapobiega wypaczeniu wyniku postępowania.
Podsumowanie: korzystaj ze swoich praw świadomie
➡️ Możesz żądać wyłączenia biegłego, jeżeli masz uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
➡️ Przesłanki są identyczne jak w przypadku sędziego – relacje, interesy, wcześniejszy udział.
➡️ Złóż wniosek przed zakończeniem czynności biegłego – chyba że powody ujawniły się później.
➡️ Decyzję podejmuje sąd po wysłuchaniu stron i biegłego.
➡️ Opinia osoby wyłączonej nie powinna być wykorzystana w procesie.
Nie akceptuj opinii, która może zostać uznana za stronniczą. W przypadku wątpliwości – skorzystaj z pomocy prawnika, który przygotuje profesjonalny wniosek oraz zadba o zabezpieczenie Twoich praw procesowych.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.