24 września 2025 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę o sygnaturze III CZP 32/24, która zmienia praktykę ustalania odszkodowań z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Rozstrzygnięcie zapadło w odpowiedzi na pytania Sądu Okręgowego w Poznaniu (sygn. akt II Ca 1887/23) i stanowi jedno z najważniejszych orzeczeń dla kierowców w ostatnich latach. W trzech kluczowych tezach Sąd Najwyższy jednoznacznie określił, że odszkodowanie z OC ma być ustalane według hipotetycznych kosztów naprawy, niezależnie od tego, czy poszkodowany faktycznie naprawił pojazd. Ponadto stwierdził, że ubezpieczyciel nie może automatycznie pomniejszać odszkodowania o rabaty wynegocjowane z warsztatami, a podatek VAT uwzględnia się tylko wówczas, gdy został rzeczywiście poniesiony.
Rozstrzygnięcie SN jest przełomowe dla tysięcy poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych. Jak podkreśla Rzecznik Finansowy, ujednolica ono dotychczasową, niejednolitą praktykę ubezpieczycieli, a także wzmacnia pozycję klientów wobec towarzystw ubezpieczeniowych, które często zaniżały wypłaty odszkodowań.
Ocena według stanu i cen z dnia zdarzenia
Sąd Najwyższy potwierdził, że szkoda komunikacyjna ma charakter statyczny, a więc powinna być oceniana według stanu i cen z dnia zdarzenia.
Ważne! Oznacza to, że ubezpieczyciel ma obowiązek ustalić wysokość odszkodowania na podstawie hipotetycznych kosztów naprawy, a poszkodowany nie musi rzeczywiście dokonywać naprawy, by uzyskać świadczenie.
Taka interpretacja kończy wieloletnie spory o tzw. koncepcję szkody dynamicznej, która powodowała, że zakłady ubezpieczeń uzależniały wypłatę pełnego odszkodowania od przedstawienia faktur lub rachunków za naprawę. Izba Cywilna SN nie podzieliła poglądu z uchwały siedmiu sędziów o sygn. III CZP 65/23, prezentującej koncepcję dynamiczną szkody, wskazując, że w praktyce powoduje ona liczne problemy dla poszkodowanego. Wyrok TSUE z 30 marca 2023 r. w sprawie C-618/21 potwierdza, że okoliczność zbycia pojazdu nie może prowadzić do wyłączenia bądź ograniczenia obowiązku wypłaty odszkodowania pokrywającego szkodę w pełni. Uchwała SN podkreśla, że wycena na dzień zdarzenia jest najbardziej pragmatyczna i zgodna z uprzednią judykaturą, a 30-dniowy termin wypłaty odszkodowania stoi w sprzeczności z koncepcją dynamiczną.
Kosztorys jako podstawa odszkodowania
Nowa uchwała jednoznacznie przesądza, że wypłata na podstawie kosztorysu jest zawsze możliwa. Poszkodowany może otrzymać świadczenie bez względu na to, czy zdecyduje się na naprawę, czy nie.
Ważne! Ubezpieczyciel nie może odmówić wypłaty, powołując się na brak rachunków z warsztatu.
Co istotne, kosztorys powinien obejmować koszty przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody, zgodnie z zasadami sztuki naprawczej. Jeżeli naprawa wymaga użycia części oryginalnych i wykonania jej w autoryzowanym serwisie, właśnie takie koszty muszą być podstawą wyliczenia odszkodowania. Odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela OC obejmuje celowe, niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy, ustalone według cen na lokalnym rynku (uchwała SN z 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03, OSNC 2003/1/15).
Poszkodowany ma pełną swobodę decyzji, czy skorzysta z części oryginalnych, zamienników czy też całkowicie zrezygnuje z naprawy i sprzeda pojazd w stanie uszkodzonym. To bowiem poszkodowany, a nie ubezpieczyciel, decyduje o sposobie dysponowania swoim majątkiem. Wypłata odszkodowania w pełnej wysokości ma mu umożliwić wybór najkorzystniejszego rozwiązania. Fakt dokonania lub zaniechania naprawy nie ma znaczenia dla oceny wysokości odszkodowania, a wysokość ta odpowiada zasadzie pełnej kompensacji szkody.
VAT tylko, gdy został poniesiony
Sąd Najwyższy odniósł się również do kwestii podatku VAT w rozliczeniach szkód komunikacyjnych. Wskazał, że ubezpieczyciel nie ma obowiązku uwzględniania VAT-u, jeśli poszkodowany rzeczywiście nie zapłacił tego podatku przy naprawie pojazdu.
Innymi słowy – jeśli warsztat nie doliczył VAT-u, a poszkodowany nie poniósł kosztu podatku, nie można żądać jego zwrotu w ramach odszkodowania. W przypadku natomiast, gdy rachunek obejmuje VAT, ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w kwocie brutto, chyba że poszkodowany ma prawo do jego odliczenia. Odszkodowanie z OC nie obejmuje kwoty VAT, jeżeli poszkodowany poniósł koszty naprawy, a zapłacona cena nie obejmuje tego podatku.
Rabat rabatowi nierówny
Trzecia część uchwały dotyczyła kwestii rabatu na części i materiały lakiernicze. Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, że ubezpieczyciel nie może automatycznie uwzględniać w kosztorysie rabatów, które sam wynegocjował z warsztatami lub dostawcami. Takie rabaty można zastosować tylko wtedy, gdy nie naruszają uzasadnionego interesu poszkodowanego. Oznacza to, że jeśli poszkodowany nie ma możliwości skorzystania z danej zniżki lub warsztat, w którym rzeczywiście naprawia pojazd, nie oferuje takich warunków, ubezpieczyciel nie ma prawa obniżać odszkodowania. Ustalenie odszkodowania OC jako równowartość hipotetycznych kosztów naprawy jest dopuszczalne także wtedy, gdy poszkodowany naprawił pojazd i odszkodowanie to może uwzględniać rabaty na części zamienne i materiał lakierniczy – jeśli temu nie sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego.
W praktyce ubezpieczyciele często powoływali się na rabaty, które istniały jedynie teoretycznie. W postępowaniach sądowych niejednokrotnie okazywało się, że nie potrafią oni udowodnić realności tych zniżek. Uchwała Sądu Najwyższego kończy więc praktykę automatycznego zaniżania odszkodowań na tej podstawie.
Znaczenie uchwały dla poszkodowanych
Sąd Najwyższy jednoznacznie potwierdził, że głównym celem odszkodowania jest pełna kompensacja szkody, a nie ograniczanie odpowiedzialności ubezpieczyciela. Uchwała porządkuje wieloletni chaos interpretacyjny i wprowadza jasne reguły, które będą miały zastosowanie w tysiącach spraw toczących się przed sądami w całej Polsce.
Ważne! Dzięki uchwale poszkodowanym będzie łatwiej uzyskać pełne odszkodowanie – niezależnie od tego, czy zdecydują się na naprawę samochodu, czy nie.
PODSTAWA PRAWNA: Uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r., sygn. akt III CZP 32/24.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany przez Kancelarię Prawną LEGA ARTIS na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.