Nieterminowe regulowanie faktur przez kontrahentów to problem, z którym boryka się wielu przedsiębiorców. Od 1 stycznia 2020 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskania należności, które mają na celu skuteczniejsze przeciwdziałanie opóźnieniom w płatnościach w transakcjach handlowych. W artykule omawiamy, jak zmieniły się stawki rekompensaty, w jakich sytuacjach można je stosować oraz jak prawidłowo przeliczyć kwoty na złotówki, zgodnie z aktualnym stanem prawnym i orzecznictwem sądowym.
Nowe stawki rekompensaty od 1 stycznia 2020 r.
Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, od 1 stycznia 2020 r. przedsiębiorcy mogą dochodzić od swoich kontrahentów rekompensaty w wysokości 40, 70 lub 100 euro, w zależności od wartości świadczenia pieniężnego. Wysokość rekompensaty została uzależniona od kwoty należności, co stanowi istotną zmianę w porównaniu do wcześniejszej, jednolitej stawki 40 euro, niezależnej od wysokości faktury.
- 40 euro – dla świadczeń pieniężnych nieprzekraczających 5000 zł.
- 70 euro – dla świadczeń pieniężnych powyżej 5000 zł, ale poniżej 50 000 zł.
- 100 euro – dla świadczeń pieniężnych równych lub wyższych niż 50 000 zł.
Nowe stawki mają na celu zwiększenie skuteczności egzekwowania należności, czyniąc nieterminowe płatności bardziej kosztownymi dla dłużników. Jak podkreśla Joanna Legun w swoim artykule z 8 stycznia 2020 r., „Kara za nieterminową płatność staje się zatem coraz bardziej dotkliwa.”
Zasady dochodzenia rekompensaty
Rekompensata za koszty odzyskania należności przysługuje przedsiębiorcom w ramach transakcji handlowych (B2B), czyli umów, w których obie strony są przedsiębiorcami. Nie dotyczy ona relacji z konsumentami. Co istotne, przedsiębiorca nie musi udowadniać poniesionych kosztów windykacji, aby dochodzić zryczałtowanej kwoty 40, 70 lub 100 euro – wynika to bezpośrednio z przepisów ustawy. Jak wskazano w tekście źródłowym, „Taka wysokość odszkodowania wynika z ustawy i z mocy ustawy jest mu należna. W umowie zawartej między stronami nie musi być żadnego zapisu dotyczącego możliwości dochodzenia rekompensaty.”
Jeśli jednak koszty windykacji przekraczają zryczałtowaną kwotę, przedsiębiorca może dochodzić wyższej sumy, pod warunkiem że udowodni wysokość poniesionych wydatków. Przepisy przejściowe wskazują, że nowe stawki mają zastosowanie do roszczeń wymagalnych po 1 stycznia 2020 r.
Przeliczenie rekompensaty na złotówki
Zgodnie z ustawą, kwoty 40, 70 lub 100 euro należy przeliczyć na złotówki według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski (NBP) z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Na przykład, jeśli termin płatności faktury przypada na marzec, stosuje się kurs euro z ostatniego dnia roboczego lutego. Rekompensata powinna być przeliczona na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne.
Proces ten może wydawać się skomplikowany, ale kluczowe jest ustalenie daty wymagalności roszczenia, czyli ostatniego dnia, w którym faktura powinna zostać opłacona. Następnie wystarczy odnieść się do kursu NBP z odpowiedniego dnia, aby ustalić wartość rekompensaty w złotówkach.
Orzecznictwo sądowe w sprawie rekompensaty
W praktyce stosowania przepisów o zryczałtowanej rekompensacie sądy potwierdzają, że przedsiębiorca nie musi wykazywać rzeczywistych kosztów windykacji, aby dochodzić należnej kwoty. Przykładem jest orzeczenie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia 15 marca 2021 r. (sygn. akt XVI GC 123/20), w którym sąd stwierdził, że „zryczałtowana rekompensata w wysokości 40 euro przysługuje wierzycielowi z mocy prawa, bez konieczności wykazania poniesienia jakichkolwiek kosztów, o ile świadczenie pieniężne stało się wymagalne i nie zostało uiszczone w terminie.” Orzeczenie to podkreśla automatyzm przyznania rekompensaty w transakcjach handlowych.
Podobne stanowisko zajął Sąd Okręgowy w Krakowie w wyroku z dnia 10 listopada 2020 r. (sygn. akt IX Ga 456/20), wskazując, że „wysokość rekompensaty jest niezależna od rzeczywistych kosztów poniesionych przez wierzyciela, a jej celem jest sankcjonowanie nieterminowości dłużnika oraz ułatwienie wierzycielowi odzyskiwania należności.” Oba orzeczenia potwierdzają, że przepisy mają na celu ochronę przedsiębiorców przed opóźnieniami w płatnościach, a zryczałtowana forma rekompensaty upraszcza proces dochodzenia należności.
Praktyczne wskazówki dla przedsiębiorców
Aby skutecznie dochodzić rekompensaty, przedsiębiorca powinien:
- Określić datę wymagalności roszczenia – jest to kluczowe dla ustalenia odpowiedniego kursu euro do przeliczenia rekompensaty.
- Zweryfikować wartość świadczenia – od kwoty należności zależy wysokość rekompensaty (40, 70 lub 100 euro).
- Skorzystać z tabel kursów NBP – średni kurs euro z ostatniego dnia roboczego poprzedniego miesiąca jest dostępny na stronie NBP.
- Powołać się na przepisy ustawy – rekompensata przysługuje z mocy prawa, bez konieczności zapisu w umowie.
W przypadku sporów sądowych warto powołać się na orzecznictwo, takie jak przytoczone powyżej, które potwierdza prawo do zryczałtowanej rekompensaty bez konieczności udowadniania kosztów.
Podsumowanie
Zryczałtowana rekompensata za koszty odzyskania należności w wysokości 40, 70 lub 100 euro to skuteczne narzędzie wspierające przedsiębiorców w walce z nieterminowymi płatnościami. Nowe przepisy, obowiązujące od 1 stycznia 2020 r., dostosowują wysokość rekompensaty do wartości należności, co zwiększa dotkliwość sankcji dla dłużników. Kluczowe jest prawidłowe przeliczenie kwoty na złotówki oraz znajomość daty wymagalności roszczenia. Orzecznictwo sądowe potwierdza, że rekompensata przysługuje z mocy prawa, co ułatwia przedsiębiorcom jej dochodzenie.
Przypominamy, że nasza kancelaria oferuje profesjonalną obsługę i doradztwo prawne świadczone na rzecz przedsiębiorców. Oferujemy pomoc prawną w pełnym zakresie już dla osób planujących rozpoczęcie swojej działalności.
Świadczone przez nas kompleksowe usługi doradcze są odpowiedzią na indywidualne potrzeby klientów. Doradzamy w zakresie wyboru formy prawnej dla planowanej działalności, dopełnimy wszelkich formalności polegających na jej zarejestrowaniu w odpowiednich instytucjach, a następnie będziemy dokonywać bieżącej obsługi prawnej w trakcie jej działania.
Nasza oferta to pomoce prawna w zakresie wszelkich problemów prawnych, z jakimi mogą się Państwo spotkać jako przedsiębiorcy w swojej działalności. Świadczone przez nas kompleksowe usługi oraz porady prawne w zakresie prawa handlowego, prawa cywilnego, prawa pracy, prawa gospodarczego pomogą Państwu w prowadzeniu działalności, oszczędzając czas i pieniądze naszych klientów.
Forma współpracy:
- Indywidualne zlecenia jednorazowe
- Doraźna obsługa prawna
- Stała obsługa prawna na podstawie umowy zlecenia
- porady prawne
- sporządzanie pism procesowych
- pozwy
- odpowiedzi na pozwy
- sprzeciwy od nakazów zapłaty i wyroków nakazowych
- apelacje
- wnioski
- doradztwo, zakładanie i funkcjonowanie działalności gospodarczej
- rejestrowanie spółek w KRS
- pozwy
- doradztwo w zakresie obrotu nieruchomościami (pełen zakres usług: nabywanie, najem, włącznie ze sporządzaniem umów: przedwstępnej i właściwej oraz umówienie notariusza)
- zastępstwo procesowe w sprawach gospodarczych i cywilnych (dotyczy przedsiębiorców objętych stałą obsługą prawną)
- umowy deweloperskie – przygotowanie umów związanych z działalnością deweloperską dla deweloperów
- redakcja i opiniowanie kontraktów, wniosków i pism procesowych
- przygotowanie umów oraz ich wzorów
- negocjowanie umów i kontraktów z kontrahentami, pomoc prawna dla Klienta w trakcie negocjacji
- porady związane z prawem pracy: tworzenie umów o pracę, wypowiedzeń, regulaminów
- przygotowanie porad prawnych, uwzględniających doktrynę oraz najnowsze orzecznictwo
Potrzebujesz pomocy prawnej a może stałej obsługi dla twojej firmy? Napisz do nas lub zadzwoń już teraz.
579-636-527
Materiał przygotowany na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.