Od 8 października 2025 r. obowiązuje nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która wydłuża termin na powrót do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa z 3 miesięcy do 1 roku od uprawomocnienia się orzeczenia rozwodowego. Zmiana ta, wprowadzona ustawą z 24 czerwca 2025 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 897), ma charakter deregulacyjny i odpowiada na potrzeby społeczne, eliminując bariery administracyjne w trudnym okresie po rozwodzie. Niniejszy artykuł omawia nowe regulacje, ich znaczenie, procedurę powrotu do nazwiska oraz przepisy przejściowe, zapewniające sprawiedliwe zastosowanie prawa.
Dotychczasowe regulacje i ich ograniczenia
Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO), rozwiedziony małżonek, który w wyniku zawarcia małżeństwa zmienił nazwisko, miał jedynie 3 miesiące od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego na złożenie oświadczenia o powrocie do poprzedniego nazwiska. Termin ten był zawity, co oznacza, że nie podlegał przywróceniu ani przedłużeniu, nawet w przypadku przeszkód losowych, takich jak choroba, trudności emocjonalne czy opóźnienia administracyjne. Po upływie tego okresu zmiana nazwiska wymagała wszczęcia skomplikowanej i kosztownej procedury administracyjnej na podstawie ustawy o zmianie imienia i nazwiska.
Krótki, 3-miesięczny termin stwarzał istotne trudności praktyczne. Często wyroki rozwodowe nie docierały do urzędów stanu cywilnego w ustawowym terminie, co komplikowało procedurę. Ponadto osoby po rozwodzie, będące w stanie wzburzenia emocjonalnego, нередко nie zdawały sobie sprawy z rygorystycznego terminu lub nie były gotowe do podjęcia decyzji o zmianie nazwiska i dopełnienia formalności. Jak wskazano w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 15 marca 2019 r. (sygn. III CZP 98/18), decyzje dotyczące nazwiska mają charakter osobisty i wymagają odpowiedniego czasu na refleksję, co uzasadnia konieczność złagodzenia rygorów czasowych.
Nowe przepisy: Rok na podjęcie decyzji
Nowelizacja art. 59 KRO, wprowadzona ustawą z 24 czerwca 2025 r., wydłuża termin na złożenie oświadczenia o powrocie do nazwiska noszonego przed ślubem do 1 roku od momentu uprawomocnienia się orzeczenia rozwodowego. Celem zmiany jest zapewnienie większej elastyczności i umożliwienie rozwiedzionym małżonkom podjęcia świadomej decyzji w istotnej kwestii tożsamości bez presji czasu.
Procedura powrotu do nazwiska
Procedura powrotu do poprzedniego nazwiska pozostaje bez zmian:
- Oświadczenie należy złożyć osobiście przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub, w przypadku pobytu za granicą, przed konsulem.
- Oświadczenie musi mieć formę pisemną i być potwierdzone podpisem wnioskodawcy.
Roczny termin uznano za wystarczający do zapewnienia prawidłowego obiegu dokumentów między sądami a urzędami stanu cywilnego. Jednocześnie daje on rozwiedzionemu małżonkowi czas na ustabilizowanie sytuacji życiowej i podjęcie przemyślanej decyzji. Zmiana ta odpowiada na postulaty społeczne, w tym zgłaszane przez środowiska urzędników stanu cywilnego, wskazujące na niepraktyczność dotychczasowego, krótkiego terminu.
Przykład: Pan Marek otrzymał prawomocny wyrok rozwodowy 15 października 2025 r. Zgodnie z nowymi przepisami, ma czas do 15 października 2026 r. na złożenie oświadczenia o powrocie do nazwiska noszonego przed ślubem, co daje mu rok na podjęcie decyzji.
Przepisy przejściowe: Sprawiedliwość dla rozwiedzionych
Ustawa z 24 czerwca 2025 r. wprowadza przepisy przejściowe, które zapewniają sprawiedliwe zastosowanie nowych regulacji. Zgodnie z nimi:
- Jeżeli 3-miesięczny termin na złożenie oświadczenia, liczony według dotychczasowych zasad, nie upłynął przed 8 października 2025 r., automatycznie ulega on wydłużeniu do 1 roku od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.
- Przepis ten obejmuje osoby, których rozwód uprawomocnił się krótko przed wejściem w życie nowelizacji, eliminując ryzyko nierównego traktowania.
Przykład: Pani Zofia rozwiodła się 1 sierpnia 2025 r. Według starych przepisów miała czas do 1 listopada 2025 r. na złożenie oświadczenia. Dzięki przepisom przejściowym termin ten wydłuża się do 1 sierpnia 2026 r., zapewniając jej pełny rok na podjęcie decyzji.
Znaczenie nowelizacji dla obywateli
Wprowadzenie rocznego terminu na powrót do poprzedniego nazwiska ma istotne znaczenie praktyczne:
- Eliminacja presji czasu: Rozwiedzeni małżonkowie zyskują więcej czasu na podjęcie decyzji, co jest szczególnie ważne w trudnym emocjonalnie okresie po rozwodzie.
- Uproszczenie procedur: Nowy termin zmniejsza ryzyko konieczności korzystania z kosztownej i czasochłonnej procedury administracyjnej zmiany nazwiska.
- Pewność prawna: Roczny okres zapewnia synchronizację obiegu dokumentów między sądami a urzędami, minimalizując ryzyko błędów administracyjnych.
Zmiana ta wpisuje się w szerszy trend deregulacji, mający na celu uproszczenie procedur administracyjnych i dostosowanie ich do realiów życia obywateli. Odpowiada również na wieloletnie postulaty społeczne, w tym zgłaszane przez środowiska urzędników stanu cywilnego, które podkreślały niepraktyczność 3-miesięcznego terminu.
Podsumowanie
Nowelizacja art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wchodząca w życie 8 października 2025 r. na podstawie ustawy z 24 czerwca 2025 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 897), wydłuża termin na powrót do nazwiska noszonego przed ślubem z 3 miesięcy do 1 roku. Zmiana ta ułatwia życie rozwiedzionym małżonkom, eliminując presję czasu i bariery administracyjne. Przepisy przejściowe zapewniają sprawiedliwe zastosowanie nowych regulacji dla osób, których rozwód uprawomocnił się przed wejściem w życie ustawy. Procedura powrotu do nazwiska pozostaje prosta, wymagając jedynie osobistego oświadczenia przed odpowiednim organem. Powyższe kwestie zostały omówione w oparciu o przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz orzecznictwo.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany przez Kancelarię Prawną Lega Artis na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.