W dobie social mediów, wszechobecnych komunikatorów i stałego dostępu do Internetu, kontaktowanie się z innymi ludźmi jest łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Niestety, ta łatwość bywa nadużywana. Uporczywe wysyłanie wiadomości, nagabywanie, śledzenie czy inne formy nękania przestają być niewinną ciekawością – stają się przestępstwem, które prawo karne jednoznacznie nazywa stalkingiem.
Czym jest stalking i kiedy mówimy już o przestępstwie?
Stalking to forma uporczywego nękania, która narusza prywatność i wywołuje w ofierze uzasadnione poczucie zagrożenia. Choć w języku potocznym słowo „stalkować” często używane jest w kontekście niewinnego przeglądania profili w social mediach, to w ujęciu prawnym termin ten ma zdecydowanie poważniejsze znaczenie.
Nie wystarczy jeden telefon czy wiadomość, by mówić o stalkingu. Kluczowym elementem jest uporczywość – czyli działanie o charakterze powtarzalnym, pomimo braku zgody drugiej strony. Jak wskazuje orzecznictwo sądowe, uporczywość oznacza, że sprawca trwa w swoim zachowaniu mimo wyraźnych sygnałów, że jest ono niepożądane (por. wyrok SA w Krakowie z 6.07.2017 r., II AKa 110/17, LEX nr 2356104).
Jakie działania mogą być uznane za stalking?
Zachowania wchodzące w zakres stalkingu to m.in.:
- ciągłe, niechciane wysyłanie SMS-ów lub wiadomości w mediach społecznościowych,
- powtarzające się telefony (również tzw. „głuche” połączenia),
- śledzenie ofiary,
- nachodzenie w miejscu zamieszkania lub pracy,
- wysyłanie listów, prezentów, przesyłek,
- podszywanie się pod ofiarę lub wykorzystywanie jej danych osobowych.
Co istotne – nawet legalne z pozoru działania, jeśli są prowadzone uporczywie i bez zgody ofiary, mogą stanowić stalking.
Stalking w świetle prawa – art. 190a kodeksu karnego
Przestępstwo stalkingu zostało uregulowane w art. 190a Kodeksu karnego:
Art. 190a § 1 k.k.
„Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.”
§ 2. Tej samej karze podlega ten, kto podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub dane osobowe w celu wyrządzenia jej szkody.
§ 3. Jeżeli skutkiem nękania jest próba samobójcza lub samobójstwo – sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat.
§ 4. Ściganie przestępstwa odbywa się na wniosek pokrzywdzonego.
Co oznacza uporczywość i poczucie zagrożenia?
Orzecznictwo jednoznacznie wskazuje, że o uporczywości możemy mówić wtedy, gdy zachowanie sprawcy jest:
- długotrwałe,
- świadome,
- pomimo sprzeciwu ofiary.
Nie wystarczy wysłanie kilku wiadomości – musi to być zachowanie nacechowane natarczywością i odpornością sprawcy na reakcje pokrzywdzonego. Z kolei poczucie zagrożenia to nie tylko strach o życie czy zdrowie, ale również ciągły stres, napięcie i naruszenie sfery prywatności.
Jak wskazuje Sąd Najwyższy: „Nie każde nękanie jest stalkowaniem, ale każde stalkowanie musi być nękaniem o charakterze uporczywym i wywołującym realne zagrożenie” (por. postanowienie SN z 3.02.2021 r., I KK 113/20, LEX nr 3115527).
Co zrobić, jeśli jesteś ofiarą stalkingu?
1. Gromadź dowody:
Zbieraj screeny wiadomości, billingi, nagrania, listy, zdjęcia. Dokumentowanie wszystkich przypadków kontaktu z osobą nękającą jest kluczowe.
2. Zgłoś sprawę na policję:
Stalking jest przestępstwem ściganym na wniosek pokrzywdzonego. Zgłoszenie na policję jest konieczne do wszczęcia postępowania.
3. Zadbaj o wsparcie prawne i psychiczne:
Skontaktuj się z adwokatem, który pomoże w sformułowaniu zawiadomienia, a także z psychologiem, jeśli działania sprawcy wpłynęły na Twój stan emocjonalny.
Kary za stalking – co grozi sprawcy?
W zależności od skutków jego działań, sprawca stalkingu może zostać skazany na:
- do 3 lat pozbawienia wolności – w typie podstawowym,
- od 6 miesięcy do 8 lat – w przypadku szczególnego zaostrzenia (np. naruszenia życia prywatnego w wyjątkowo drastyczny sposób),
- od roku do 10 lat więzienia – jeśli ofiara targnie się na życie w wyniku prześladowań.
Orzecznictwo w sprawach o stalking – przykłady
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26.10.2016 r., II AKa 248/16 – sąd wskazał, że „uporczywość oznacza działania powtarzające się wbrew woli ofiary, która jasno wyraziła brak zgody”.
- Wyrok SA w Krakowie z 6.07.2017 r., II AKa 110/17 – nękanie przez portale społecznościowe oraz SMS-y zostało uznane za stalking.
- Wyrok SN z 10.02.2021 r., III KK 432/20 – podszywanie się pod ofiarę na portalu randkowym skutkujące jej ośmieszeniem i utratą pracy uznane zostało za stalking w typie kwalifikowanym.
Podsumowanie
Stalking nie jest błahostką. To poważne naruszenie prawa i sfery osobistej, które może prowadzić do tragicznych skutków. Uporczywe nękanie – bez względu na formę – to przestępstwo, za które sprawca może ponieść odpowiedzialność karną. Jeśli czujesz się prześladowany – działaj. Zgłoszenie sprawy i dokumentacja zachowań prześladowcy to pierwszy krok do ochrony siebie i swojej prywatności.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.