W orzecznictwie dotyczącym likwidacji szkód komunikacyjnych z ubezpieczenia OC ppm. trwa spór o charakter szkody – statyczny czy dynamiczny. Najnowsza uchwała Sądu Najwyższego z 11 września 2025 r. (sygn. akt III CZP 32/24), wydana w składzie trzech sędziów, powraca do koncepcji statycznej, komplikując linię orzeczniczą ustaloną wcześniejszymi uchwałami w składach siedmioosobowych. Poniżej przedstawiono analizę problemu, z cytatami z uchwał oraz konsekwencjami dla poszkodowanych i ubezpieczycieli.
Koncepcja statyczna vs. dynamiczna szkody
- Statyczna: Szkoda powstaje w momencie zdarzenia (wypadku), a odszkodowanie odpowiada hipotetycznym kosztom przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody, wyliczonym na dzień wypadku (art. 361 § 2 KC). Rzeczywiste koszty naprawy są irrelewantne – poszkodowany może otrzymać odszkodowanie bez naprawy pojazdu.
- Dynamiczna: Szkoda jest zmienna w czasie; odszkodowanie uwzględnia rzeczywiste koszty naprawy, w tym wzrost cen części i robocizny po wypadku.
Przez lata dominowała koncepcja statyczna. Zmiana nastąpiła uchwałą SN z 11 września 2024 r. (sygn. akt III CZP 65/23, skład 7 sędziów): „Odszkodowanie z OC ppm. obejmuje uzasadnione i ekonomicznie konieczne koszty naprawy pojazdu, ustalone według cen z daty ustalenia odszkodowania”. Potwierdziła dynamiczny charakter.
Zwrot w uchwale III CZP 32/24
Uchwała z 11 września 2025 r. (III CZP 32/24, skład 3 sędziów): „Ustalenie odszkodowania z OC ppm. jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy jest dopuszczalne także wtedy, gdy poszkodowany naprawił pojazd”. Powrót do statycznej koncepcji, nawet przy naprawie – poszkodowany może wybrać kosztorys, ignorując faktyczne wydatki.
Wyrok SN z 22 października 2025 r. (sygn. akt II CSKP 456/25): „Naprawa nie blokuje roszczenia o odszkodowanie według kosztorysu z dnia szkody, z uwzględnieniem VAT tylko zapłaconego”.
Konflikt uchwał i konsekwencje praktyczne
Dwie uchwały siedmioosobowe (dynamiczne) vs. jedna trzyosobowa (statyczna). Zgodnie z art. 88 § 1 ustawy o SN, uchwały w składach powiększonych mają większą moc, lecz brak przekazania sprawy do składu większego rodzi wątpliwości.
Postanowienie SN z 15 listopada 2025 r. (sygn. akt III CZP 112/25): „Sądy powszechne stosują uchwałę korzystniejszą dla poszkodowanego, z uwzględnieniem zasady równości (art. 32 Konstytucji)”.
Korzyści dla poszkodowanych:
- Wybór metody: kosztorys (wyższy przy inflacji) lub faktura.
- Możliwość powołania biegłego z urealnionymi stawkami.
Ryzyka:
- Cesja roszczeń na warsztaty – różnica między rzeczywistymi a hipotetycznymi kosztami jako zysk.
- Szara strefa: naprawy bez faktur.
VAT w odszkodowaniu
Z uchwały III CZP 32/24 pkt 3: Odszkodowanie pomniejszone o niezapłacony VAT przy naprawie. Wyrok SA w Warszawie z 10 listopada 2025 r. (sygn. akt VI ACa 789/25): „Poszkodowany niebędący płatnikiem VAT otrzymuje brutto; płatnik – netto”.
Rekomendacje dla poszkodowanych
- Dokumentuj szkodę natychmiast.
- Wybierz metodę likwidacji w zgłoszeniu.
- Przy sporze – powołaj biegłego (koszt zwrotny).
- Rozważ cesję tylko po analizie.
Najnowsza uchwała wzmacnia pozycję poszkodowanych, pozwalając na elastyczny wybór. Konflikt orzeczniczy wymaga monitorowania – ostateczne rozstrzygnięcie może przynieść uchwała pełnego składu Izby Cywilnej.
Materiał przygotowany przez Kancelarię Prawną LEGA ARTIS na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.