Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał przełomowe orzeczenie, zgodnie z którym Polska musi uznać małżeństwo dwóch obywateli Unii tej samej płci, legalnie zawarte w innym państwie członkowskim. Państwo nie jest zobowiązane do wprowadzania instytucji małżeństw jednopłciowych w prawie krajowym, lecz nie może ignorować statusu małżeńskiego nabytego za granicą, jeśli ogranicza to podstawowe swobody unijne. Wyrok bezpośrednio wiąże polskie organy administracji i sądy.
Istota sporu i rozstrzygnięcie TSUE
Dwaj polscy obywatele zawarli w 2018 r. związek małżeński w Niemczech. Po powrocie wystąpili o transkrypcję zagranicznego aktu do polskich ksiąg stanu cywilnego. Kierownik USC odmówił, wskazując na brak małżeństw jednopłciowych w polskim prawie. Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skierował pytanie prejudycjalne do TSUE.
Trybunał orzekł (sprawa C-456/25):
- Odmowa uznania małżeństwa zawartego zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego narusza swobodę przemieszczania się i pobytu (art. 21 TFUE) oraz prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7 i 9 Karty Praw Podstawowych UE).
- Państwo członkowskie musi zagwarantować, że obywatele Unii mogą kontynuować życie rodzinne wszędzie na terytorium UE bez dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.
- Transkrypcja aktu nie jest jedynym dopuszczalnym sposobem uznania, lecz w polskim systemie prawnym jest jedynym skutecznym mechanizmem – dlatego Polska musi ją stosować również wobec małżeństw jednopłciowych.
- Uznanie nie zagraża tożsamości narodowej ani porządkowi publicznemu i nie wymaga zmiany definicji małżeństwa w prawie krajowym.
Bezpośrednia moc wiążąca wyroku w Polsce
Polska, ratyfikując Traktat z Lizbony (ustawa z 9 maja 2008 r. o ratyfikacji, Dz.U. Nr 62, poz. 386), zobowiązała się do pełnego respektowania prawa Unii Europejskiej jako prawa stojącego ponad ustawami krajowymi.
- Art. 91 ust. 3 Konstytucji RP: „Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej stanowiącej podstawę Unii Europejskiej, prawo przez nią ustanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami”.
- Art. 9 Konstytucji RP: „Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego”.
Orzecznictwo TSUE, jako integralna część prawa UE, jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego w Polsce (wyrok TK z 11 maja 2005 r., sygn. K 18/04; wyrok TK z 16 listopada 2011 r., sygn. SK 45/09). W konsekwencji:
- Wszystkie organy administracji publicznej (USC, ZUS, urzędy skarbowe, sądy spadkowe, rejestrowe i rodzinne) są zobowiązane do bezpośredniego stosowania wyroku TSUE.
- Odmowa transkrypcji lub nieuznanie statusu małżeńskiego stanowi naruszenie prawa Unii i Konstytucji RP, dając podstawę do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa (art. 417¹ § 2 KC w zw. z prawem UE).
Skutki praktyczne dla par jednopłciowych
Od dnia ogłoszenia wyroku (25 listopada 2025 r.) polskie urzędy muszą:
- Dokonywać transkrypcji aktów małżeństwa jednopłciowego.
- Wydawać odpisy zupełne polskich aktów małżeństwa z adnotacją o transkrypcji.
- Uznawać status małżonka we wszystkich postępowaniach: spadkowych, podatkowych, emerytalno-rentowych, rejestrowych, administracyjnych.
Wyrok otwiera drogę do pełnego korzystania z praw unijnych: wspólnego rozliczenia PIT, dziedziczenia ustawowego, renty rodzinnej, prawa pobytu dla małżonka niebędącego obywatelem UE oraz zmiany nazwiska.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany przez Kancelarię Prawną LEGA ARTIS na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.