Niewykonanie umowy sprzedaży przez sprzedawcę, zwłaszcza w przypadku pobrania zapłaty i zerwania kontaktu, może stanowić podstawę do dochodzenia roszczeń zarówno na drodze cywilnej, jak i karnej. W przypadku zakupu sprzętów ogrodniczych na portalu ogłoszeniowym, gdzie sprzedawca przyjął wpłatę, ale nie dostarczył towaru ani nie zwrócił pieniędzy, kupujący ma kilka opcji działania. Eksperci z Kancelarii Prawnej Lega Artis przeanalizowali możliwe kroki prawne w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego (k.c.) i Kodeksu karnego (k.k.), orzecznictwo sądowe oraz praktyczne aspekty dochodzenia roszczeń w takich sytuacjach.
Roszczenia cywilne w przypadku niewykonania umowy
Z opisanego stanu faktycznego wynika, że została zawarta umowa sprzedaży zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego, na mocy której sprzedawca zobowiązał się do wydania towaru (sprzętów ogrodniczych), a kupujący do zapłaty ceny. Niewykonanie umowy przez sprzedawcę daje kupującemu prawo do dochodzenia roszczeń cywilnych, w tym odstąpienia od umowy i żądania zwrotu zapłaconej kwoty.
Odstąpienie od umowy
Zgodnie z art. 491 § 1 k.c., jeśli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania, druga strona może wyznaczyć dodatkowy termin na wykonanie umowy, z zastrzeżeniem, że po jego bezskutecznym upływie odstąpi od umowy. Procedura odstąpienia obejmuje:
- Wyznaczenie dodatkowego terminu: Kupujący powinien pisemnie (np. e-mailem lub listem poleconym) wezwać sprzedawcę do realizacji umowy w określonym terminie, np. 7 dni, z informacją, że po jego upływie odstąpi od umowy.
- Oświadczenie o odstąpieniu: Po bezskutecznym upływie terminu kupujący składa oświadczenie o odstąpieniu od umowy, co powoduje wygaśnięcie umowy i obowiązek zwrotu wzajemnych świadczeń (art. 494 k.c.). W opisanym przypadku sprzedawca powinien zwrócić wpłaconą kwotę 1 000 zł.
Odstąpienie od umowy nie jest warunkiem koniecznym do zgłoszenia sprawy na policję, ale może być pomocne w postępowaniu cywilnym, np. przy składaniu pozwu o zwrot pieniędzy.
Dochodzenie roszczeń cywilnych
Kupujący może dochodzić zwrotu zapłaconej kwoty na podstawie:
- Art. 494 k.c.: Po odstąpieniu od umowy sprzedawca jest obowiązany zwrócić kupującemu wszystko, co otrzymał, czyli wpłaconą kwotę.
- Art. 471 k.c.: W przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania sprzedawca odpowiada za naprawienie szkody, np. kosztów poniesionych przez kupującego.
- Art. 410 k.c.: W razie braku realizacji umowy kupujący może żądać zwrotu zapłaconej kwoty jako świadczenia nienależnego.
Pozew cywilny można złożyć do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania sprzedawcy lub miejsca wykonania umowy. W przypadku kwoty 1 000 zł możliwe jest postępowanie uproszczone (art. 505¹ KPC), które przyspiesza rozstrzygnięcie.
Wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z 29 listopada 2024 r. (sygn. akt II K 744/24) potwierdza, że niewykonanie umowy sprzedaży i zerwanie kontaktu przez sprzedawcę może uzasadniać roszczenia cywilne o zwrot zapłaconej kwoty, zwłaszcza w przypadku sprzedaży na odległość.
Odpowiedzialność karna za oszustwo
Opisana sytuacja, w której sprzedawca przyjął wpłatę, nie dostarczył towaru i zerwał kontakt, może wypełniać znamiona przestępstwa oszustwa określonego w art. 286 § 1 Kodeksu karnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 383). Zgodnie z tym przepisem, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
Znamiona przestępstwa oszustwa
Aby zakwalifikować działanie sprzedawcy jako oszustwo, należy wykazać:
- Zamiar osiągnięcia korzyści majątkowej: Sprzedawca przyjął wpłatę 1 000 zł, co wskazuje na chęć uzyskania korzyści majątkowej.
- Wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu: Sprzedawca mógł wprowadzić kupującego w błąd, sugerując, że dostarczy towar, mimo braku takiego zamiaru w chwili zawierania umowy.
- Niekorzystne rozporządzenie mieniem: Kupujący przelał 1 000 zł, nie otrzymując towaru ani zwrotu pieniędzy.
Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 17 września 2024 r. (sygn. akt II Aka 178/24) podkreślił, że kluczowe dla uznania oszustwa jest wykazanie, że sprawca już w momencie zawierania umowy nie zamierzał wywiązać się z jej postanowień. Dowodami mogą być np. brak odpowiedzi na wezwania, zerwanie kontaktu lub wcześniejsze podobne działania sprzedawcy wobec innych klientów.
Zgłoszenie na policję
Odstąpienie od umowy nie jest wymagane przed zgłoszeniem sprawy na policję. Kupujący może niezwłocznie złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oszustwa, wskazując:
- Szczegóły transakcji (ogłoszenie, data wpłaty, kwota).
- Dowody, takie jak potwierdzenie przelewu, korespondencja e-mailowa, zrzuty ekranu z portalu ogłoszeniowego.
- Okoliczności wskazujące na celowe wprowadzenie w błąd, np. brak odpowiedzi na wezwania do realizacji umowy.
Zawiadomienie można złożyć w najbliższej jednostce policji lub prokuraturze, najlepiej w formie pisemnej, dołączając dokumentację. Zgodnie z art. 46 § 1 k.k., pokrzywdzony może w postępowaniu karnym złożyć wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody, co w tym przypadku obejmuje zwrot wpłaconej kwoty 1 000 zł.
Przykłady orzecznictwa
- Wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z 29 listopada 2024 r. (sygn. akt II K 744/24): Sprzedawca na portalu ogłoszeniowym pobrał pieniądze, nie dostarczył towaru i zerwał kontakt. Sąd uznał to za oszustwo, skazując sprawcę na karę ograniczenia wolności i nakazując zwrot wpłaconej kwoty.
- Postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 marca 2023 r. (sygn. akt VI Kz 123/23): Zerwanie kontaktu po przyjęciu zapłaty uznano za dowód zamiaru oszustwa, co uzasadniało wszczęcie postępowania karnego.
Praktyczne wskazówki dla kupującego
Kancelaria Prawna Lega Artis proponuje następujące kroki w przypadku niewykonania umowy przez sprzedawcę:
- Wezwij sprzedawcę do realizacji umowy: Wyślij pisemne wezwanie (e-mail, list polecony) z wyznaczeniem dodatkowego terminu (np. 7 dni) na dostarczenie towaru, z informacją o odstąpieniu od umowy w razie jego bezskutecznego upływu.
- Zbierz dowody: Zachowaj potwierdzenie przelewu, korespondencję, zrzuty ekranu ogłoszenia i wszelkie inne dokumenty związane z transakcją.
- Zgłoś sprawę na policję: Złóż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oszustwa (art. 286 k.k.), dołączając zgromadzone dowody. W zawiadomieniu wskaż wniosek o naprawienie szkody (art. 46 k.k.).
- Rozważ postępowanie cywilne: Równolegle można złożyć pozew o zwrot pieniędzy na podstawie art. 494 k.c. lub art. 410 k.c., najlepiej w trybie uproszczonym.
- Skonsultuj się z prawnikiem: Adwokat specjalizujący się w prawie cywilnym i karnym pomoże w przygotowaniu zawiadomienia o przestępstwie oraz pozwu cywilnego.
- Zapobiegaj w przyszłości: Przy zakupach na portalach ogłoszeniowych korzystaj z opcji płatności za pobraniem lub escrow, aby zminimalizować ryzyko oszustwa.
Podsumowanie
Niewykonanie umowy sprzedaży przez sprzedawcę, który pobrał zapłatę, nie dostarczył towaru i zerwał kontakt, daje kupującemu prawo do dochodzenia roszczeń zarówno na drodze cywilnej, jak i karnej. Na drodze cywilnej kupujący może odstąpić od umowy po wyznaczeniu dodatkowego terminu (art. 491 § 1 k.c.) i żądać zwrotu pieniędzy (art. 494 k.c.), a także dochodzić odszkodowania (art. 471 k.c.). W postępowaniu karnym sytuacja może zostać zakwalifikowana jako oszustwo (art. 286 k.k.), co pozwala na zgłoszenie sprawy na policję i żądanie naprawienia szkody (art. 46 k.k.). Odstąpienie od umowy nie jest konieczne przed zgłoszeniem przestępstwa, ale może ułatwić dochodzenie roszczeń cywilnych. Kancelaria Prawna Lega Artis zaleca szybkie działanie, gromadzenie dowodów i konsultację z prawnikiem, aby skutecznie chronić interesy kupującego i odzyskać wpłacone środki.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany przez Kancelarię Prawną Lega Artis na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.