Nowelizacja ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obowiązująca od 23 września 2025 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1157), wprowadza istotne zmiany dla spółek kapitałowych. Obniżenie maksymalnej opłaty sądowej oraz zniesienie wymogu badania majątku wspólników i akcjonariuszy w procedurze zwolnienia z kosztów sądowych zwiększa dostępność wymiaru sprawiedliwości. Jakie są szczegóły tych zmian i jakie niosą konsekwencje?
Obniżenie opłat sądowych w sprawach cywilnych
Nowelizacja redukuje górny limit opłaty stosunkowej w sprawach o prawa majątkowe z 200 tys. zł do 100 tys. zł. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, dotychczasowa granica była zbyt wysoka, co ograniczało prawo do sądu, zwłaszcza dla mniejszych podmiotów. Obniżenie opłaty ma ułatwić dochodzenie roszczeń o dużej wartości.
„Wyższe opłaty zniechęcały do wnoszenia spraw, natomiast obniżenie maksymalnej opłaty może ułatwić mniejszym podmiotom dochodzenie dużych roszczeń” – wskazują eksperci prawni z kancelarii Lega Artis.
Zmiana wpływa również na strategie procesowe. Jak zauważają eksperci:
„Strony wnoszące pozew czasem sztucznie zwiększają wartość roszczenia jako element taktyki procesowej, ponieważ nie prowadzi to do dalszego wzrostu opłaty sądowej. Przed nowelizacją taka strategia mogła być stosowana przy roszczeniach o wartości powyżej czterech milionów zł, obecnie próg maksymalnej opłaty obowiązuje już dla roszczeń od wartości dwóch milionów zł.”
Zwolnienie spółek kapitałowych z kosztów sądowych
Nowelizacja modyfikuje art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Dotychczas spółki kapitałowe, starając się o zwolnienie z kosztów sądowych, musiały wykazać, że ich wspólnicy lub akcjonariusze nie dysponują środkami na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie jej pożyczki. Obecnie obowiązek ten zniesiono dla spółek kapitałowych, utrzymując go jednak dla spółek osobowych (jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo-akcyjnych).
„Art. 103 ustawy był bardzo rygorystyczny. Zwolnienie spółki prawa handlowego z obowiązku uiszczania opłat sądowych było niemal niemożliwe. Wykazanie przesłanek niezbędnych do zwolnienia z kosztów było niezwykle trudne, wręcz niewykonalne” – podkreślają eksperci prawni z kancelarii Lega Artis.
W uzasadnieniu projektu wskazano, że zmiany wprowadzono w odpowiedzi na sygnały od przedsiębiorców, którzy zgłaszali trudności w dochodzeniu roszczeń z powodu rygorystycznych przepisów. Eksperci pozytywnie oceniają nowelizację, ale wskazują, że powinna objąć również spółki osobowe.
„Nie powinno się uzależniać prawa do sądu od stanu majątkowego wspólników spółki, także osobowej. Czym innym jest ponoszenie odpowiedzialności za zobowiązania spółki, a czym innym brak środków spółki na uiszczenie wpisu sądowego. Taki przepis godził w interes osób fizycznych, zmuszając je np. do sprzedaży majątku, by spółka mogła dochodzić swoich praw” – zauważają eksperci z kancelarii Lega Artis.
Eksperci zwracają uwagę, że przepis nie precyzuje, że obowiązek badania majątku dotyczy wyłącznie wspólników spółek osobowych ponoszących odpowiedzialność całym majątkiem, co może powodować niejasności, np. w odniesieniu do komandytariuszy w spółkach komandytowych.
Ryzyko nadużyć i rola sądów
Zmiany budzą obawy o potencjalne nadużycia. Eksperci prawni z kancelarii Lega Artis wskazują na ryzyko przenoszenia wątpliwych roszczeń na podmioty o słabej kondycji finansowej w celu uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych:
„Zmiana jest konieczna, ale istnieje możliwość nieuzasadnionego ubiegania się o zwolnienie z kosztów procesu. Przenoszenie wątpliwych roszczeń na podmiot o słabej kondycji finansowej może służyć wyłącznie zmniejszeniu ryzyka ponoszenia wysokich kosztów sądowych.”
Sądy mogą przeciwdziałać takim praktykom, korzystając z art. 109 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który umożliwia weryfikację rzeczywistego stanu majątkowego spółki poprzez dochodzenie i żądanie dodatkowych dokumentów.
„Sąd może zażądać dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień, jeśli pojawią się wątpliwości co do stanu majątkowego spółki. W ten sposób można ustalić, czy doszło do transferu środków, który uzasadniałby odmowę zwolnienia z kosztów” – wskazują eksperci z kancelarii Lega Artis.
Orzecznictwo sądowe
W kontekście nowych regulacji warto odwołać się do orzecznictwa. Przykładem jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 2023 r. (sygn. VI ACa 123/23), który podkreśla, że wysokie koszty sądowe mogą naruszać konstytucyjne prawo do sądu. Nowelizacja odpowiada na te problemy, ułatwiając dostęp do wymiaru sprawiedliwości.
Podsumowanie
Nowelizacja ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych to krok w stronę większej dostępności wymiaru sprawiedliwości dla spółek kapitałowych. Obniżenie maksymalnej opłaty sądowej oraz zniesienie wymogu badania majątku wspólników ułatwiają dochodzenie roszczeń. Jednak brak analogicznych regulacji dla spółek osobowych oraz ryzyko nadużyć wymagają dalszej analizy i możliwego doprecyzowania przepisów.
Przypominamy, że nasza kancelaria oferuje profesjonalną obsługę i doradztwo prawne świadczone na rzecz przedsiębiorców. Oferujemy pomoc prawną w pełnym zakresie już dla osób planujących rozpoczęcie swojej działalności.
Świadczone przez nas kompleksowe usługi doradcze są odpowiedzią na indywidualne potrzeby klientów. Doradzamy w zakresie wyboru formy prawnej dla planowanej działalności, dopełnimy wszelkich formalności polegających na jej zarejestrowaniu w odpowiednich instytucjach, a następnie będziemy dokonywać bieżącej obsługi prawnej w trakcie jej działania.
Nasza oferta to pomoce prawna w zakresie wszelkich problemów prawnych, z jakimi mogą się Państwo spotkać jako przedsiębiorcy w swojej działalności. Świadczone przez nas kompleksowe usługi oraz porady prawne w zakresie prawa handlowego, prawa cywilnego, prawa pracy, prawa gospodarczego pomogą Państwu w prowadzeniu działalności, oszczędzając czas i pieniądze naszych klientów.
Forma współpracy:
- Indywidualne zlecenia jednorazowe
- Doraźna obsługa prawna
- Stała obsługa prawna na podstawie umowy zlecenia
- porady prawne
- sporządzanie pism procesowych
- pozwy
- odpowiedzi na pozwy
- sprzeciwy od nakazów zapłaty i wyroków nakazowych
- apelacje
- wnioski
- doradztwo, zakładanie i funkcjonowanie działalności gospodarczej
- rejestrowanie spółek w KRS
- pozwy
- doradztwo w zakresie obrotu nieruchomościami (pełen zakres usług: nabywanie, najem, włącznie ze sporządzaniem umów: przedwstępnej i właściwej oraz umówienie notariusza)
- zastępstwo procesowe w sprawach gospodarczych i cywilnych (dotyczy przedsiębiorców objętych stałą obsługą prawną)
- umowy deweloperskie – przygotowanie umów związanych z działalnością deweloperską dla deweloperów
- redakcja i opiniowanie kontraktów, wniosków i pism procesowych
- przygotowanie umów oraz ich wzorów
- negocjowanie umów i kontraktów z kontrahentami, pomoc prawna dla Klienta w trakcie negocjacji
- porady związane z prawem pracy: tworzenie umów o pracę, wypowiedzeń, regulaminów
- przygotowanie porad prawnych, uwzględniających doktrynę oraz najnowsze orzecznictwo
Potrzebujesz pomocy prawnej a może stałej obsługi dla twojej firmy? Napisz do nas lub zadzwoń już teraz.
579-636-527
Materiał przygotowany na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.