Instytucje finansowe mają prawo przetwarzać dane osobowe w celu oceny zdolności kredytowej. Gdy jednak proces ten kończy się odmową zawarcia umowy, dalsze przetwarzanie danych traci podstawę prawną, a administratorzy są zobowiązani do ich usunięcia. Stanowisko to zajął Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), które niedawno potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w dwóch wyrokach o sygnaturach III OSK 1552/22 i III OSK 1877/22.
Tło spraw: Odmowa usunięcia danych przez instytucje finansowe
NSA podtrzymał decyzje Prezesa UODO w przypadkach niedoszłej klientki SKOK Stefczyka oraz niedoszłego klienta Alior Banku. Obie instytucje zweryfikowały wiarygodność finansową osób ubiegających się o kredyt za pośrednictwem Biura Informacji Kredytowej S.A. (BIK). Po odmowie zawarcia umowy odmówiły jednak usunięcia danych, co skłoniło zainteresowanych do skargi do UODO. Decyzje te zaskarżyły SKOK, Alior Bank oraz BIK.
Prezes UODO uznał, że brak zawarcia umowy eliminuje podstawę przetwarzania danych. Wyroki NSA, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, potwierdzają to stanowisko, podkreślając ścisłą interpretację przepisów chroniących dane osobowe.
Brak podstaw w prawie bankowym
Alior Bank powoływał się na art. 70, art. 105 ust. 4 oraz art. 105a ust. 1 Prawa bankowego jako podstawę dalszego przetwarzania. NSA stwierdził jednak, że te przepisy dotyczą etapów przed powstaniem zobowiązania, w trakcie jego trwania oraz po wygaśnięciu. Nie przewidują one legalizacji przetwarzania danych w sytuacji, gdy umowa nie dochodzi do skutku. Sąd nie dostrzegł takiej przesłanki również w art. 70a ust. 1-2 Prawa bankowego.
Analogicznie, w sprawie SKOK NSA nie znalazł podstaw do dalszego przetwarzania. Podkreślił, że regulacje ograniczające ochronę danych osobowych należy interpretować ściśle, z uwzględnieniem ich funkcji ochronnej. Wyrok NSA z 18 lutego 2025 r., sygn. III OSK 1552/22, ilustruje, że wszelkie wyjątki od zasady minimalizacji danych muszą być precyzyjnie uzasadnione.
RODO i prawnie uzasadniony interes
Instytucje finansowe argumentowały również na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO, wskazując na prawnie uzasadniony interes administratora, taki jak dochodzenie roszczeń związanych z czynnościami bankowymi. Prezes UODO oraz NSA odrzucili ten pogląd, stwierdzając, że interes ten dotyczy sytuacji istniejących, a nie hipotetycznych roszczeń. Przetwarzanie danych „na wszelki wypadek” narusza zasadę celowości przetwarzania.
Wyrok NSA z 1 października 2025 r., sygn. III OSK 1877/22, podkreśla, że prawnie uzasadniony interes nie może służyć jako prewencyjne zabezpieczenie przed potencjalnymi sporami.
Zakaz przetwarzania danych „na przyszłość”
NSA zaznaczył, że RODO zabrania przetwarzania danych osobowych w celach innych niż pierwotne zbieranie, bez odrębnej podstawy prawnej. Sąd nie zgodził się z BIK, które twierdziło, że po odmowie kredytu dane mogą być przechowywane przez 5, 10 lub nawet 12 lat w celu budowy modeli scoringowych, analiz statystycznych czy marketingowych. Taki pogląd podważałby ograniczenia czasowe z art. 105a Prawa bankowego, czyniąc je iluzorycznymi.
W konsekwencji, dane niedoszłych klientów muszą być usunięte niezwłocznie po zakończeniu procedury kredytowej, chyba że istnieją inne, ściśle określone podstawy.
Znaczenie orzeczeń dla klientów i instytucji finansowych
Wyroki NSA wzmacniają ochronę danych osobowych w sektorze finansowym, ograniczając praktyki przechowywania informacji bez uzasadnienia. Dla klientów oznaczają łatwiejszy dostęp do usunięcia danych z systemów BIK, banków i SKOK-ów. Instytucje finansowe muszą dostosować procedury, by unikać naruszeń RODO, pod groźbą kar administracyjnych.
Orzeczenia te wpisują się w szerszy trend wzmacniania praw osób fizycznych, podkreślając zasadę minimalizacji danych. W razie odmowy usunięcia danych, zalecana jest skarga do UODO.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.
Materiał przygotowany przez Kancelarię Prawną LEGA ARTIS na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa. W przypadku wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.