W 2026 roku ochrona przedemerytalna pozostaje jednym z kluczowych mechanizmów zabezpieczających stabilność zatrudnienia pracowników zbliżających się do wieku emerytalnego. Nie jest to jednak ochrona absolutna. Przepisy Kodeksu pracy jasno wskazują, że czteroletni okres ochronny nie oznacza całkowitego zakazu rozwiązania umowy o pracę. W określonych, ściśle zdefiniowanych sytuacjach pracodawca może zgodnie z prawem zakończyć stosunek pracy albo zmienić warunki zatrudnienia, nawet wobec osoby objętej ochroną.
Na czym polega ochrona przedemerytalna w 2026 roku
Ochrona przedemerytalna przysługuje pracownikom, którym do osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego pozostały maksymalnie cztery lata, pod warunkiem że dotychczasowy staż pracy umożliwia im uzyskanie prawa do emerytury z chwilą ukończenia tego wieku. W praktyce oznacza to, że ochroną objęte są kobiety po ukończeniu 56 lat oraz mężczyźni po ukończeniu 61 lat, o ile spełniają warunki stażowe – co do zasady 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych dla kobiet oraz 25 lat dla mężczyzn.
Jeżeli pracownik ma prawo do wcześniejszej emerytury, czteroletni okres ochronny liczony jest wstecz od niższego wieku emerytalnego właściwego w jego indywidualnej sytuacji. Istotne jest przy tym, że ochrona zaczyna obowiązywać dokładnie na cztery lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Pracodawca może więc skutecznie złożyć wypowiedzenie nawet dzień wcześniej. Bez znaczenia pozostaje fakt, że okres wypowiedzenia zakończy się już w trakcie ochrony – liczy się wyłącznie moment złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu.
Kiedy ochrona przedemerytalna nie działa
Ochrona przedemerytalna dotyczy wyłącznie wypowiedzenia umowy o pracę. Nie obejmuje ona rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, czyli w trybie natychmiastowym. W konsekwencji także pracownik w wieku przedemerytalnym może zostać zwolniony, jeżeli wystąpią przesłanki przewidziane w przepisach.
Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy pracownik:
- dopuści się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych,
- popełni w czasie trwania umowy przestępstwo uniemożliwiające dalsze zatrudnianie na danym stanowisku, jeżeli jest ono oczywiste lub stwierdzone prawomocnym wyrokiem,
- z własnej winy utraci uprawnienia niezbędne do wykonywania pracy.
W takich przypadkach rozwiązanie umowy jest dopuszczalne mimo trwania okresu ochronnego, ponieważ ustawodawca uznał, że ochrona przedemerytalna nie może sankcjonować zachowań rażąco sprzecznych z obowiązkami pracowniczymi.
Rozwiązanie umowy bez winy pracownika
Przepisy dopuszczają również rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika, nawet jeśli znajduje się on w wieku przedemerytalnym. Chodzi przede wszystkim o długotrwałą niezdolność do pracy.
Jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż sześć miesięcy, umowa może zostać rozwiązana po trzech miesiącach niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Przy dłuższym stażu zatrudnienia rozwiązanie jest możliwe po wyczerpaniu okresu pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego, a także po pierwszych trzech miesiącach świadczenia rehabilitacyjnego. W przypadku choroby zawodowej lub wypadku przy pracy obowiązują odrębne, również precyzyjnie określone terminy.
Podobnie wygląda sytuacja w razie innych usprawiedliwionych nieobecności w pracy, jeżeli trwają one dłużej niż jeden miesiąc i nie mieszczą się w granicach wskazanych wyżej okresów ochronnych.
Utrata ochrony w razie uzyskania renty
W praktyce szczególnie istotne jest to, że ochrona przedemerytalna traci zastosowanie, jeżeli pracownik uzyska prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Bez znaczenia pozostaje moment przyznania renty – zarówno przed wejściem w okres ochronny, jak i już w jego trakcie. Orzecznictwo sądowe konsekwentnie wskazuje, że w takiej sytuacji pracodawca nie jest związany zakazem wypowiedzenia umowy wynikającym z ochrony przedemerytalnej.
Ochrona przedemerytalna a upadłość i likwidacja pracodawcy
W 2026 roku ochrona przedemerytalna nie będzie miała zastosowania w razie ogłoszenia upadłości pracodawcy, wszczęcia postępowania sanacyjnego albo likwidacji zakładu pracy. W takich przypadkach ustawodawca przyznaje pierwszeństwo interesowi gospodarczemu i organizacyjnemu przedsiębiorstwa.
Podobnie ochrona ta ulega ograniczeniu przy zwolnieniach grupowych. Pracodawca może wówczas stosować wobec pracowników w wieku przedemerytalnym wypowiedzenia zmieniające warunki pracy i płacy, jeżeli spełnione są przesłanki wynikające z przepisów o zwolnieniach grupowych.
Obniżenie wynagrodzenia w okresie ochronnym
Co do zasady pracownik objęty ochroną przedemerytalną nie powinien doświadczać pogorszenia warunków zatrudnienia, w tym obniżenia wynagrodzenia. Istnieją jednak wyjątki, które w 2026 roku pozostają aktualne.
Zmiana warunków pracy lub płacy jest dopuszczalna między innymi wtedy, gdy:
- wprowadzane są nowe zasady wynagradzania obejmujące wszystkich pracowników lub określoną grupę, do której należy pracownik w wieku przedemerytalnym,
- zaczyna obowiązywać nowy układ zbiorowy pracy, mniej korzystny dla pracowników,
- lekarz medycyny pracy stwierdzi trwałą utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy,
- pracownik w sposób niezawiniony utracił uprawnienia konieczne do wykonywania pracy na danym stanowisku.
W takich przypadkach prawo dopuszcza ingerencję w warunki zatrudnienia, uznając ją za konieczną i obiektywnie uzasadnioną.
📌 Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Drogi Czytelniku, przypominamy, że każda sprawa prawna może okazać się złożona i pełna niuansów, które bez wiedzy prawniczej łatwo przeoczyć. Przepisy są wieloznaczne, a ich interpretacja zależy często od okoliczności konkretnego przypadku. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem.
Skontaktuj się z nami już teraz. Przeanalizujemy Twoją sytuację i dokładnie sprawdzimy, jakie masz możliwości działania. Nasi eksperci z Kancelarii LEGA ARTIS pomogli już wielu klientom, którzy początkowo sądzili, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 579-636-527
📧 [email protected]
Nie czekaj – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszy krok do rozwiązania problemu prawnego to rozmowa z prawnikiem, który naprawdę zna się na rzeczy.